İNSAN NEDEN YALNIZ?

İnsan; Tanrı tarafından dünyaya lütfedilmiş en değerli taş, yapısal olarak zekâ nimetinden beslenen bir varlıktır. Birçok antropolog, insanın yaşamı boyunca diğer insanlar ile bir bağ içerisinde olmaya eğilimli olduğunu vurgulamıştır. Bunun sonucunda ise “kültür” kavramı ortaya konmuştur. Sayısız kurama göre; insan doğada var olduğu süreçten itibaren yaşamının sonuna kadar güvenlik, barınma, beslenme gibi temel ihtiyaçlar içerisindedir. İhtiyaçların giderilmesi için ise evlilik, aile, devlet gibi kurumlar ortaya çıkmıştır. İnsanın ait olduğu toplumun kültürü, bu ihtiyaçlar ve kurumlar sonucunda doğmuştur. Böylesine topluluk halinde nesillerce yaşamış eşsiz bir varlık, günümüz çağında nasıl bir konumdadır?

Günümüzün en yaygın duygusal sorunu, yalnızlıktır. Birçok psikolojik, felsefi ve edebi tartışma da yine burada meydana gelmiştir. Peki, insan neden yalnız hisseder? Aslında cevap sanıldığı kadar karmaşık değildir. Yalnızlık yalnızca bireyin dış dünyada tek kalması ile meydana gelmez. Birey kendi iç dünyasında, dış dünyanın insan yoğunluğuna paralel olarak yalnızlaşabilir. Takdir edilmeyen her başarı… Emek verilmiş olmasına rağmen kazanılamayan her savaş… Ufak tartışmaların yaşattığı koca his dünyası… İfade edilmeye çekinilen her vaka, ifade edilmiş olmasına rağmen anlaşılmamak… Bazen hiçbir şey söyleyememek ve bazen çok şey söylemek… Bütün bunlar gibi birçok neden insanı iç dünyasına çeken, dış dünyadan soyutlayan durumlardır. En önemlilerinden biri ise ince düşüncedir. İnce düşünceler beraberinde ince üzüntüler taşır. “Melâl”, sözlüklerimize göre; hüzün, keder, can sıkıntısı ve bunlara eş değer kelimeler mânâsındadır. Oysaki melâl, daha derin mânâda; ince üzüntüdür. İnsan anladığı kadar anlaşılmak, gördüğü kadar görünür olmak ve en karmaşığı düşündüğü kadar düşünülmek ister. Tüm bunların yoksunluğu bireyde, her geçen zaman artan ince üzüntü meydana getirir. İnce üzüntüye maruz kalan birey ise melankolik bir ruh hâliyle kendi içine çekilir.

Konuya biraz hassas bakacak olursak eğer, bireyin temel ihtiyaçları arasında bunları da değerlendirmek yanlış olmaz. Psikolojide insanın içine kapanmasının önemli nedenlerinden biri, duygusal korunma ihtiyacıdır. İlginç olan ise şudur: İnsan korunma gereksinimi için bir insana ihtiyaç duyarken yine korunma ihtiyacı için bir insandan kaçabilir. Bu kaçış somut bir kaçış elbette değildir. İnsanın çevresinde şekillenen kültür yalnızca somut unsurlardan oluşmaz; empati, güven ve anlayış gibi soyut değerler de bu kültürün ayrılmaz parçalarıdır. Topluluk ekseninde mutlaka bir soyut kültür vardır. Bunlardan biri ise empati olmalıdır. Empati kültürü: İnsan, durum, his, tecrübe, sınıfsallık, sosyal statü ve birçok ayrımın dışında tutularak insanın anlaşılmasını sağlayan kültür olarak benimsenebilir. Birey anlaşıldığını düşündüğü mekânda güvende hisseder. Bahsedilen mekân ise fiziksel değil, sezgisel bir insan bedenidir. Bu bedenler ise empati ile yoğrulmuştur. Empati yetisinin geliştirilmesi için egodan ve bencillikten ödün verilmelidir. İnsanlar, bu duygulardan ödün veremediği ya da ödün vermeyi başardığı için yalnızlaşır. ilk seçeneğe göre, bencilliğine ve egosuna engel olamayan bireyler; toplum tarafında belirli bir statüde olsa bile içten içe kin beslenilen, sevilmeyen bireylerdir. Bu nedenle, yalnızlaşan birey kendi iç dünyasına çekilmektedir. İkinci seçenekteki bireylerin ise empatisi bir süre sonra suistimal edilebilir. Bu durum insanda öfke ve tahammülsüzlük doğurur. Birey kendini korumak için empatiden uzaklaşır. Anlama arzusu yavaş yavaş kaybolur. İnsanlar aslında, yaşamları boyunca yalnızdır.

Sonuç olarak; bireyin en büyük ihtiyacı, anlaşılmaktır. Bu gereksinim günümüz, modern çağında yok olmaya yüz tutmuş; çağı bir yalnızlık akıntısına dönüştürmüştür. Dolayısıyla insanların önemli bir kısmı iki uç arasında savrulur: Başkalarını önemsemeyecek kadar bencilleşenler, ve başkalarını anlayabilmek için kendini tüketip diğerlerine dönüşenler…